در سفر اخیر رئیس جمهور به فردوس دکتر محمود احمدی نژاد گفت: یکی از
عزیزان فردوسی با روش ابداع آبیاری زیرسطحی مصرف آب کشاورزی را تا حد زیادی کاهش میدهد که در تحقیقات مشخص شده محصولات کشاورزی هم با اجرای این طرح با افزایش 2 برابری تولید در این طرح امکان پذیر است. من این طرح را در همایش آسیایی آب معرفی کرده ام و وزیر جهاد کشاورزی نیز با بازدید از این طرح، آن را بسیار مهم و موثر در کاهش مصرف آب دانست. با توجه به کمبود آب در استان خراسان جنوبی، کشاورزان باید روشهای آبیاری خود را تغییر دهند.
فردوس خبر: ذوقی
با توجه به وجود اقلیم گرم و خشک منطقه و کمبود اب که به عنوان مهمترین عامل محدود کننده در منطقه می باشد، کارشناسان آبیاری روش های نوین آبیاری تحت فشار را به کشاورزان توصیه می کنند و بر اجرای دقیق ان توسط کشاورزان و باغداران تأکید دارند.
این در حالیست: نتایج علمی و تحقیقاتی کارشناسان آب و خاک و امور فنی و زیر بنایی و آبیاری در جهاد کشاورزی حاکیست: کشاورزان و باغداران با استفاده از سیستم های آبیاری تحت فشار و انجام به موقع آبیاری شاهد افزایش تولید محصولات کشاورزی و باغداری خواهند بود.
هر چند استفاده از سیستم های آبیاری تحت فشار و انجام به موقع آبیاری در تولید محصولات کشاورزی و باغداری نقش عمده ای دارد اما بدلیل صرفه جویی آب و کمبود شدید آن با توجه به خشکسالی های پی در پی روش های نوین آبیاری را مورد تأکید مسئولان و کارشناسان جهاد کشاورزی است.
گفتنی است: در حالی که دو سوم کره زمین را آب تشکیل میدهد، از این مقدار فقط 2 درصد آن قابل استفاده است که مقداری از این آب در حوزه صنعتی و کشاورزی و مابقی در بخش آب شرب استفاده میشود. در حال حاضر 2 هزار و 800 حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق در سطح استان خراسان جنوبی وجود دارد و این چاهها برای مصرف کشاورزی استان استفاده میشود که اگر جلوی هدر رفت آب را در مزارع کشاورزی بگیریم محصولات استان از جمله انار، زعفران، زرشک و عناب ارزش افزوده آنها دو برابر میشود.
کارشناسان و محققان آب و خاک در جهاد کشاورزی بر این باورند آفت بسیاری از محصولات خراسان جنوبی به سبب آبیاری غرقابی است، آبیاری مزارع کشاورزی استان مانند 5پنج هزار سال قبل است که باید این شیوهها را حذف و آبیاری قطره ای و روش های صنعتی تحت فشار از جمله آبیاری زیرسطحی که یک روش قدیمی و سنتی با قدمت بیش از هزار سال است که در مناطق گرم و خشک و کویری مانند: یزد و اردکان مورد استفاده کشاورزان و باغداران بوده و موسوم به آبیاری کوزه ای بوده است استفاده و جایگزین آبیاری قرقابی شود.
مهندس «مهدی ساقی» در پاسخ به پرسش خبرنگار فردوس خبر که؛ روش آبیاری زیرسطحی سفالی چیست و
قدمت آن به چند سال برمی گردد و مزایای این طرح چیست و آیا روش آبیاری زیرسطحی از نظر علمی به اثبات رسیده و ثبت شده است، گفت: آبیاری کوزه ای در گذشته های دور در مناطقی از یزد و اردکان و ... با مشکلات زیادی برای کشاورزان همراه بوده و در حال حاضر این روش در مجتمع تحقیقاتی صیانت آب و خاک «آبیاری زیرسطحی» شهرستان فردوس توسط کارشناسان کشاورزی و آبیاری بهینه سازی شده است که از ابتدای طرح 10 سال می گذرد.
وی افزود: از دیگر مزیت ها در این روش این است که کوزه ها در اسی های بالا و شوری آب پر نمی شود در آبیاری تحت فشار موسوم به قطره ای فشار اب با جریان برق است و هزینه های جانبی برای کشاورزان و باغداران بدنبال دارد اما در روش آبیاری زیرسطحی کشاورزان می توانند با استفاده از منبع آب که در ارتفاع 1/5 تا 2 متری از سطح زمین نصب می شود بدون نیاز به هزینه برق و هزینه های جانبی آن به سادگی و متناسب با شرایط زمین های نواحی گرم و خشک و کویری در استان خراسان جنوبی که بسیار هم مقرون به صرفه است درختان باغات را آبیاری کنند.
وی ادامه داد: در این روش نصب و راه اندازی و جمع آوری قطعات جانبی آبیاری زیرسطحی توسط خود باغداران به سادگی انجام می شود و در هر هکتار 1 تا 1/5 میلیون تومان هزینه نسبت به روش قطره ای کمتر است. آلودگی برای محیط زیست ندارد و آب به ریشه گیاه می رسد در حالی که سطح زمین خشک است.
وی گفت: با قرار دادن سفال کوزه ای در محل ریشه گیاه آب کافی به گیاه یا درخت می رسد و در سطح کاشت هیچگونه علف هرز نمی روید که از مزیت های مهم در این طرح است.
وی افزود: عدم استفاده از انرژی برق، حذف علف های هرز در مزرعه و باغ، خود تنظیم بودن سیستم که سفال آب را در اختیار گیاه قرار می دهد و در شوری های بالا به هیچ عنوان شوری در داخل کوزه بجا نمی ماند از دیگر مزیت های آبیاری زیرسطحی است.
وی یادآور شد: در روش آبیاری زیرسطحی در لایه زیزرین خاک و در فاصله 10 سانتی متری ساقه و یا تنه درخت
همیشه رطوبت کافی وجود دارد چرا که کوزه در عمق 30 سانتی متری از سطح خاک قرار داده می شود و در نتیجه خاکی که ریشه گیاه یا درخت در آن قرار دارد تا شعاع 50 سانتی متری در اطراف آن همیشه مرطوب است.
وی افزود: در آبیاری زیرسطحی به نسبت آبیاری قطره ای یک سوم آب مصرف می شود و در واقع سفال در منطقه ای قرار می گیرد که همان سایه انداز درخت و منطقه ریشه است و بدلیل اینکه متقارن با ریشه باشد 2 عدد کوزه در 2 طرف درخت جاگذاری می شود.
این کارشناس کشاورزی و آبیاری در ادامه با اشاره به اینکه طرح آبیاری زیرسطحی به عنوان یک طرح ملی در کشورمان به ثبت رسیده و در حال پیگیری برای ثبت جهانی است، گفت: کشاورزی در جهان امروز به سمت روش های نوین آبیاری پیش رفته است و ضروریست به لحاظ صرفه جویی و استفاده بهینه از آب کشاورزان و باغداران روش های نوین آبیاری را انجام دهند.
شایان ذکر است: در خصوص مزایای استفاده کشاورزان از طرح آبیاری زیرسطحی از نظر علمی دکتر «صیاد پرستار»
به خبرنگار فردوس خبر، گفت: در آبیاری سنتی علاوه بر سله بستن خاک یا همان شوری و املاحی که در سطح خاک به وجود می اید و باعث ترک خوردگی خاک سایه انداز درخت و گیاه می شود، باعث می گردد به مرور ریشه گیاه دچار پارگی بشود و املاح معدنی جذب گیاه نشود.
وی با اشاره به خشکسالی های پی درپی و پی بردن کشاورزان به اهمیت استفاده بهینه از آب افزود: در آبیاری زیرسطحی فرم کربناتی به سولفات، روی، کلسیم و منگنز بطور کلی جذب گیاه می شود و بحث کمیت را هم ارتقاء می دهد و این در حالیست: در آبیاری سنتی شوری آب در سطح خاک می ماند و جذب گیاه نمی شود ضمن اینکه در آبیاری زیرسطحی کاهش مصرف آب تا یک دهم و یک سوم به نسبت روش آبیاری قطره ای است.
«عباسعلی غلامی» رئیس جهاد کشاورزی شهرستان فردوس هم در این خصوص و استفاده کشاورزان و باغداران از آبیاری زیرسطحی به خبرنگار فردوس خبر گفت: در مقایسه با آبیاری زیرسطحی با روش های سنتی و قرقابی 30 تا 40 درصد افزایش عملکرد محصول در طرح آبیاری زیرسطحی است و بلحاظ خشکسالی های پی درپی و اقلیم خاص منطقه روش آبیاری زیزسطحی خیلی از مشکلات کشاورزان را حل می کند.
گفتنی است: اجرای طرح مجتمع علمی کاربردی و تحقیقاتی صیانت آب و خاک که «آبیاری زیرسطحی» بخشی از آن است تا کنون یک میلیارد و 200 میلیون تومان هزینه در بر داشته که در بخش خصوصی توسط دکتر «محمدرضا امیرحسنخانی» و مهندس «علیرضا امیرحسنخانی» در کیلومتر 20 محور مواصلاتی فردوس - اسلامیه - بیدسکان اجرا شده است.
طرح مورد نظر در چند سال گذشته بارها مورد بازدید مسئولان قرار گرفته است و استاندار سابق استان خراسان جنوبی و معاون وزیر کشور فعلی «سیدصولت مرتضوی»، «داود احمدی نژاد» رئیس وقت دفتر ریاست جمهوری اسلامی ایران، استاندار وقت خراسان رضوی و استاندار فعلی خراسان جنوبی «قهرمان رشید» و وزیر سابق جهاد کشاورزی «محمدرضا اسکندری»در سفر قبلی و وزیر کشاورزی «صادق خلیلیان» در سفر اخیر رئیس جمهور به استان خراسان جنوبی و فردوس از مجتمع تحقیقاتی صیانت آب و خاک بازدید و روش استفاده و اجرای طرح آبیاری زیرسطحی را مقرون به صرفه و در استفاده بهینه از آب توسط کشاورزان و باغداران با توجه به شرایط اقلیم منطقه بسیار مهم دانستند و با وجود تأکید فراوان مسئولان برای استفاده کشاورزان از روش های آبیاری نوین و وجود خشکسالی های پی درپی در منطقه و افت شدید آب های زیرزمینی اما متأسفانه تا کنون اقدامی عملی در زمینه ترویج طرح آبیاری زیرسطحی بین کشاورزان انجام نشده است.
گفتنی است: خبرنگار فردوس خبر در خصوص مزایای استفاده کشاورزان و باغداران از روش های نوین آبیاری از جمله آبیاری زیرسطحی با کارشناسان امور فنی و زیربنایی آب و خاک مهندس «علی اکبر پورسلطان» و مهندس «جواد سعید زاده» کارشناس آبیاری در جهاد کشاورزی شهرستان فردوس گفتگوی اختصاصی انجام که در گزارش خبری بعدی و در ادامه این گزارش اطلاع رسانی می شود.